ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΣΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΟΥ ΒΕΣΑΚ
Πού είναι η Σοφία που χάθηκε μέσα στη Γνώση;
Πού είναι η Γνώση που χάθηκε στην Πληροφορία;
αναρωτιέται ο Τ. Σ.Έλιοτ,
κι η ερώτηση αιωρείται ακόμη, σαν ηχώ μέσα στον θόρυβο της σύγχρονης καταιγίδας πληροφοριών.
Λέγεται πως ο Βούδας είναι η ζωντανή ενσάρκωση της Σοφίας του Θεού·, το φως που παίρνει σάρκα και οστά, η παρουσία που αποκαλύπτει τον βαθύτερο σκοπό της ύπαρξης.
Σοφία.
Τι είναι αυτό που, στις στιγμές της κρίσης και της απελπισίας, μας ωθεί να αναζητούμε ανθρώπους που φέρουν ίχνη σοφίας;
Γιατί εκείνοι που γνωρίζουν βαθύτερα και έχουν υπερβεί τα όρια του ανθρώπινου, τους αποκαλούμε «Δασκάλους Σοφίας» - όχι ως αυθεντίες εξουσίας αλλά ως φορείς διαύγειας;
Ίσως γιατί η σοφία δεν είναι απλώς γνώση. Είναι γνώση που δοκιμάστηκε στην κάμινο της εμπειρίας και επιστρέφει στον κόσμο ως πράξη αγάπης.
Ας φανταστούμε έναν σοφό άνθρωπο. Τι τον ξεχωρίζει;
Η προσοχή, το που στρέφει την ματιά του. Όχι μια τυχαία, διάχυτη προσοχή, αλλά μια προσοχή με κατεύθυνση, με εσωτερική τάξη.
Πίσω από την προσοχή υπάρχει πάντα ένας σιωπηλός «σκηνοθέτης» - που αποφασίζει τι θα αναδυθεί ως σημαντικό και τι θα χαθεί στο περιθώριο. Αυτό το εσωτερικό τοπίο — ένας χάρτης του σημαντικού και του αδιάφορου (salience landscape στην γλώσσα της ψυχολογίας) — καθορίζει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, τις αποφάσεις και τις πράξεις μας.
Όταν η προσοχή σκηνοθετείται από την επιθυμία, γίνεται συχνά δέσμια μιας μονοσήμαντης έλξης ή απώθησης: ο ερωτευμένος βλέπει μόνο το αγαπημένο πρόσωπο μέσα στο πλήθος, ο φοβισμένος μόνο την έξοδο διαφυγής.
Έτσι γεννιέται η θυμαπάτη: όχι ως συνειδητό ψέμα, αλλά ως διαστρέβλωση της ίδιας της όρασης. Αγνοούμε το ουσιώδες, μεγεθύνουμε το ασήμαντο, και αποστρέφουμε το βλέμμα από ό,τι θα μπορούσε να μας αφυπνίσει.
Η διάνοια από την άλλη, σε αντίθεση με την άκαμπτη συναισθηματική προσοχή, επιτρέπει ευελιξία, περισσότερες επιλογές και επαναπλαισίωση .
Ωστόσο, η σοφία δεν εξαντλείται σε αυτή την πολλαπλότητα, αλλά συνίσταται στην ικανότητα άμεσης αναγνώρισης του ουσιώδους. Ο σοφός, μέσα στο χάος, στην ασάφεια, στην πολυπλοκότητα, διατηρεί μια καθαρή εσωτερική όραση. Δεν παγιδεύεται στη διαδοχική στάθμιση εναλλακτικών, όπως συχνά η διάνοια, αλλά βλέπει άμεσα τι πραγματικά έχει σημασία. Και γι’ αυτό μπορεί να πράξει — εύστοχα και αβίαστα.
Τι είναι αυτό που επιτρέπει μια τέτοια ευστοχία στην προσοχή; Δεν είναι η κατοχή περισσότερων γνώσεων, αλλά η ενορατική κατανόηση — η μεταμόρφωση του ίδιου του βλέμματος. Εκεί όπου το τοπίο του σημαντικού (salience landscape) παύει να είναι κατακερματισμένο ή περίκλειστο και γίνεται ένας ζωντανός, ενιαίος ορίζοντας νοήματος. Υπάρχει όμως και κάτι πρόσθετο. Η προσοχή παύει να είναι απλώς ένα γνωστικό εργαλείο. Δεν είναι μόνο ότι βλέπουμε κάτι· είναι σαν να μας αποκαλύπτεται το σημαντικό. Το βλέμμα παύει να είναι ιδιοκτησία της προσωπικότητας και γίνεται όργανο μέσα από το οποίο η Ψυχή αντικρίζει.
Η φώτιση που εορτάζεται στο Βεσάκ — το δώρο του Ταύρου — θα μπορούσε να ιδωθεί ως αυτή ακριβώς η ικανότητα: είναι το βλέμμα της ψυχής που διακρίνει το όντως σημαντικό. Ένα βλέμμα που βρίσκει αρμούς, που συνθέτει, συγκεράζει και εναρμονίζει τα ετερόκλητα.
Στο βίντεο που ακολουθεί, επτά σύντομες ιστορίες από τη ζωή του Βούδα— όπως διασώζονται στην παράδοση της Agni Yoga και από την Έλενα Ραίριχ —μας προσκαλούν να δούμε τη σοφία όχι ως έννοια,
αλλά ως βλέμμα:
ως διαύγεια
ως απλότητα,
ως εκείνη τη σπάνια ικανότητα
να βρίσκουμε το ουσιώδες —
και να ζούμε σύμφωνα με αυτό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου